Metadata

Form type: Natural monument
Voivodeship: —
Area: 0.48 ha
Established: 1987
CRFOP ID: 98452 Decision document (PDF) ↗
Public coordinates: —
Verified: Yes

Object & location

Object type: Jednoobiektowy
Monument description: Pomnik przyrody stanowi odsłonięcie geologiczne Doły Biskupie stanowiące północną i wschodnią ścianę nieczynnego, stokowego kamieniołomu dolomitów Doły Opacie, w którym przebiega granica między skałami dwóch pięter strukturalnych: waryscyjskiego i alpejskiego. Łączna długość ścian kamieniołomu, objętych ochroną, wynosi 180 m a jego powierzchnia – 0,48 ha. Wysokość ścian wynosi 3-17 m. Pomnik w całości znajduje się na działce nr 422 – obręb Doły Biskupie. W przypadku odsłonięcia geologicznego Doły Biskupie chroniony był dotychczas jedynie południowy fragment wschodniej ściany nieczynnego, stokowego kamieniołomu dolomitów Doły Opacie, w którym przebiega granica między skałami dwóch pięter strukturalnych: waryscyjskiego i alpejskiego. Skały piętra waryscyjskiego wchodzą w skład trzonu paleozoicznego Gór Świętokrzyskich i są reprezentowane przez dolomity środkowego dewonu (eifel-żywet) formacji wojciechowickiej. Skały piętra alpejskiego należą do permsko-mezozoicznego obrzeżenia Gór Świętokrzyskich i są wykształcone jako piaskowce, mułowce i iłowce dolnego triasu (ind, dolny pstry piaskowiec) formacji z Jaworznej. Widoczna jest tu wyraźna niezgodność kątowa między stromo nachylonymi, grubymi ławicami dolomitów a leżącymi na nich prawie poziomo utworami triasowymi. Dolomity budują strukturę tektoniczną zwaną fałdem godowskim, powstałą podczas waryscyjskich ruchów górotwórczych. W czasie późniejszej orogenezy alpejskiej fałd uległ spękaniu i wydźwignięciu w formie zrębu spod przykrywających go skał triasowych. Obecnie stanowi on rodzaj paleozoicznej wyspy, otoczonej młodszymi utworami triasowymi. Uważany jest za jeden z najładniejszych w Polsce przykładów niezgodności kątowej. Obecnie ta część kamieniołomu jest zadrzewiona. Dobrze wyeksponowana jest północna ściana kamieniołomu o długości 70 m. Odsłaniają się tu stromo nachylone (pod kątem 42°-67° na SSW) ławice dolomitów formacji wojciechowickiej o zróżnicowanym wykształceniu litologicznym. Szczególnie cenne są skamieniałe maty sinicowe na powierzchni warstw w środkowej części ściany, pocięte siecią wielokątnych spękań. Spękania te powstały w wyniku wysychania osadu wynurzonego spod powierzchni morza. W zachodniej części ściany północnej, gdzie dolomitom towarzyszą mułowce, zaobserwować można niewielkich rozmiarów fałd skalny. W północno-wschodnim narożniku kamieniołomu widoczne są struktury osuwiskowe w obrębie dolomitów oraz wyraźne wygięcie warstw w szczytowej części ściany, powstałe na skutek przesuwania się kompleksów skalnych w strefie uskokowej. Spękania w obrębie dolomitów zostały wypełnione kalcytem, który miejscami tworzy szczotki krystaliczne. Widoczne w kamieniołomie na ścianie północnej i wschodniej, następstwo osadów stanowi unikatowy zapis wczesnego etapu rozwoju dewońskiej platformy węglanowej w regionie świętokrzyskim, późniejszego sfałdowania skał dewońskich, wczesnotriasowej sedymentacji na delcie wkraczającej do jeziora i w końcu wydźwignięcia skał dewonu spod pokrywy osadów triasowych.
Boundary description: Pomnik przyrody zlokalizowany jest na działce oznaczonej nr 422 - obręb Doły Biskupie

Identification & supervision

INSPIRE ID: PL.ZIPOP.1393.PP.2607053.93 PDF ↗
Supervisor: Burmistrz Miasta i Gminy Kunów

Establishing act

Zarządzenie Nr 23/87 Wojewody Kieleckiego z dn. 2.10.1987 r. w sprawie uznania za pomniki przyrody.

Dz. Urz. z 1987r. Nr 19. poz. 223. · Dz. Urz. Woj. Kieleckiego · 1987-10-02

Amendments

Name	Designation	Publication	Pub. date
Uchwała Nr LXXXI.528.2022 Rady Miejskiej w Kunowie z dnia 29 września 2022 r. w sprawie pomników przyrody nieożywionej położonych na terenie...	Dz. Urz. z 2022 r. poz. 3377	Dz. Urz. Województwa Świętokrzyskiego	2022-10-04

Polish Forms of Nature Protection

Odsłonięcie geologiczne Doły Biskupie